Plastikleri Parçalayan Enzim

Pulsar (Atarca)
8 Ocak 2020
Mikroplastik Yiyoruz
15 Ocak 2020

Plastikleri Parçalayan Enzim

Yapay olarak üretilmekte olan polimerlerden birçok alanda yararlanıyoruz. Hayatımızı kolaylaştıran bu malzemelerin doğada kendiliğinden yok olma süreleri ne yazık ki oldukça zaman alıyor ve bu plastiklerin geri dönüşümü konusunda da sıkıntı yaşanıyor. Örneğin tüm dünyada dakikada ortalama 1 milyon plastik şişe satılıyor. Bu plastik şişelerin yalnızca yüzde 14‘ü geri dönüştürülebiliyor.Tüm bu ve bunu gibi durumlar çevre ve canlılar üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor.

Bilim insanları bu sorunların üstesinden gelebilmek için polimerlerin geri dönüşüm süreçlerini verimli hale getirmeyi ve doğada biyolojik olarak parçalanarak yok olmalarını sağlayacak yöntemler geliştirmeyi hedefliyor.

2016’da yayımlanan araştırmada Japon bilim insanları, PET şişelerin geri dönüştürüldüğü bir tesisin bulunduğu alandan; üzerine toprak, atık su, çamur ya da katı birikintiler bulaşmış PET atık örnekleri topladı. Araştırmacılar örneklerin birinde PET malzemelerin morfolojisinde değişim olduğunu fark etti. Bu değişimin nedeninin Ideonella sakaiensis 201-F6 olarak isimlendirilen bakteri türü olduğu ve bu bakterinin büyüme sürecinde karbon ve enerji ihtiyacını karşılamak için PET’i kullandığı anlaşıldı. Araştırmacılar Ideonella sakaiensis 201-F6 bakterisinin ürettiği iki enzimin (PETaz ve MHETaz) PET’in biyolojik olarak parçalanmasını sağladığını buldu.

Daha sonra yayımlanan başka bir araştırmada ise bilim insanları PET’in biyolojik olarak parçalanmasında anahtar rolü olan PETaz’ın üç boyutlu yapısının nasıl olduğunu belirledi. Araştırmacılar aynı zamanda enzimin yapısal özelliklerinde bazı değişiklikler yaparak PET’i biyolojik olarak parçalama verimini artırmayı başardı.

Hazırlayan: Diler NOGAL