Yıldızların Gökyüzüne Vedası ve Hipernova

ZwickRoell Teknik Gezisi
31 Ekim 2019
ASELSAN Teknik Gezisi
12 Kasım 2019

Yıldızların Gökyüzüne Vedası ve Hipernova

Gökyüzü bizim için halâ bilinmeyen soruların bulunduğu bir yer. Ve bizim de içinde bulunduğumuz bu evrende, insan hayalinin ötesinde şeyler yaşanıyor veya yaşanmakta. Bir gece ansızın gökyüzünde beliren bir parlaklık, aslında bir yıldızın gökyüzüne bıraktığı veda olabilir. Çünkü yıldızlar da insanlar gibidir. Doğar, büyür ve ölür.
Güneşimiz de evrendeki yıldızlardan biri. Ve tahmine göre 4.5 milyar yıl yaşında olan orta yaşta bir yıldızdır. Bir gün onun da sonu gelecek ve önüne geçemeyeceği şekilde büyüyecek. Ardından önce Merkür sonra Venüs ve sonra da yaşadığımız gezegen Dünya’yı da içine alıp buharlaştıracak. Ve patladığında ise beyaz cüce olarak ifade edilen Dünya büyüklüğünde bir yıldızı ardında bırakacak. Evrende bu veya buna benzer pek çok yıldız patlaması gerçekleşiyor.
Kimi yıldızlar var ki pek çok yıldızdan daha büyüktür ve diğerlerine kıyasla daha ses getirecek vedalar yaparlar. Evrendeki büyük kütleli yıldızların patlamasıyla süpernova gerçekleşir. Ama bir yıldız ölüm şekli daha vardır ki süpernovanın bile yanında küçük kaldığı, daha büyük kütleli yıldızların ömrünü doldurması sonucu meydana gelen bir patlama, hipernova patlamasıdır. Süpernovadan yüzlerce kat daha büyük olan bu patlama, Dünyamızdan en 30 kat daha büyük yıldızların başına gelen bir durumdur. Hipernova patlaması sırasında yıldızın kutup bölgelerindeki az basınçtan dolayı yıldız, kutup bölgelerinden çift yönlü olarak patlar. Ve bu nedenle patlama sırasında yer fıstığı şeklinde bir görüntü meydana gelir. Bir hipernova patlaması gerçekleştiğinde, 1500 ışık yılı uzaklıktaki bir cisim bile bundan etkilenir. Ve bir yıldız, Güneş’in 10 milyar yılda üreteceği enerjiyi veya belki daha fazlasını hipernova patlaması sırasında saniyeler içinde açığa çıkarır. Bir süpernova patlaması gerçekleştiğinde bir yıldız geride nötron yıldızı bırakırken, hipernova patlaması sonucu bir kara delik oluşur.
Dünyamızdan 7500 ışık yılı uzaklıkta bulunan Samanyolu galaksisinin en büyük kütleli ve parlak yıldızlarından biri Eta Carinae patladığı takdirde bir hipernova patlaması gerçekleşecek. Hipernova patlaması nadiren gerçekleşen gök olaylarındandır. Belki bir hipernova patlaması görmek için insan ömrü çok kısa ama gerçekleştiği takdirde gökyüzünde muhteşem bir görsel şölen oluşturacağı kesin.

Hazırlayan: Derya Şahin